Ontwaak, verworpenen der aarde!

Deed de titel bij u nog een belletje rinkelen? Klinkt het u als een echo uit een ver verleden? Toch is het nog niet zo lang geleden dat tallozen haar niet alleen herkenden, maar ook moeiteloos de rest van het lied konden zingen. De roep die uitgaat van het lied heeft velen geraakt, geïnspireerd tot een strijd tegen armoede, voor acceptabele arbeidsomstandigheden en een menswaardig leven. Het was een wekroep die mensen deed beseffen dat het leven dat ze leidden geen vanzelfsprekendheid hoefde te zijn.

De schrijver van de Internationale was niet de eerste die de slaap waarin de mens verzonken lag herkende. Ook de hermetische teksten roepen de mens op om te ontwaken. Tot wie klinkt de roep van Hermes om te ontwaken? Het zal u wellicht verbazen, maar ook die roep gaat uit tot de verworpenen der aarde. Niet tot de verworpenen in materiële zin, maar tot de verworpenen in spirituele zin. De roep van Hermes klinkt in de harten van hen die door begeerte zijn aangeraakt en erdoor in slaap vielen. Het verlangen op het horizontale vlak doet de mens zijn oorspronkelijke staat vergeten.

Wakker worden, hoe doe je dat? Doorgaans gaat het op passende wijze, ongemerkt. Je hoort een muziekfragment dat je beroert, je leest of hoort woorden die in je resoneren zonder dat je precies kunt aanduiden waarom. Het is als het geluid van de wekker dat opgaat in je droom, maar als je het geluid gehoord hebt is je slaap niet meer dezelfde. Achter het droombewustzijn ga je zelf schuil met je waakbewustzijn. Achter je droom lig je nog te slapen, maar je hebt de wekker gehoord en weet dat je moet ontwaken en opstaan.

Het ontwaken begint met het besef te slapen. Opeens zien we wat we tot dan toe niet opmerkten, we zijn door begeerte aangeraakt, en het houdt ons gevangen. Of beter gezegd: we hebben gehoor gegeven aan de bekoringen van het verlangen, en het tot de boeien gemaakt die ons gevangen houden. De ketenen van onze begeerte hebben hun incarnaties lange sporen in ons nagelaten. Begeerte heeft ons gevormd, voortgedreven en gevangen gehouden. Nu zien we wat het met ons gedaan heeft. Onze levensstaat aanschouwend ontstaat het besef dat er een andere levensstaat moet zijn. Achter onze droom is een ander die wacht tot de slaap voorbij is, en in onze droom klinkt zijn aandrang door: ontwaak, de dag is aangebroken. We verlaten onze slaap, openen de ogen, zien het licht. We staan op en gaan aan de slag met een nieuwe dag.

Publicatie datum: 
29 september 2010