Innerlijke God

Hij is Thüringer van geboorte en stamt uit het geslacht van de ridders van Hochheim, in de buurt van Gotha. Als jongeman blijkt hij uitzonderlijk begaafd: op zijn zeventiende treedt hij in bij de dominicanen, de orde waarbinnen hij op jeugdige leeftijd al de belangrijkste leidinggevende taken krijgt. Wegens zijn voortreffelijke gaven als leraar ontvangt hij in 1302 van de gezaghebbende universiteit van Parijs de titel “magister sacrae theologiae”. Vanaf dat moment maakt hij naam als “Meester Eckhart”. Zijn krachtig verkondigd nieuw levens- en wereldbesef, dat zijn climax vindt in de erkenning van de innerlijke God in ieder mens, ondervindt veel weerstand binnen de heersende kerk. Het maakt immers de bemiddelende rol van de priesters tussen God en de gelovige overbodig. In de talloze disputen echter is Eckhart zo briljant dat hij voor zijn opponenten in theologisch opzicht ongrijpbaar blijft.

Maak u los van al het geschapene

Eckhart spreekt en schrijft zeer beeldend in zijn moedertaal en weet daarmee ontelbare tijdgenoten in het hart te raken. “Geen vat kan twee soorten drank tegelijk inhouden: moet het wijn bevatten, dan moet men het water eruit gieten tot er geen druppel meer in is. Wilt gij de goddelijke vreugde in u verkrijgen dan moet ge noodgedwongen de eindigheid weggieten tot de laatste druppel. Wat moet opnemen en ontvankelijk moet zijn, dat moet eerst leeg zijn. Hoe beter de zielekrachten kunnen opnemen, des te onbelemmerder en meer omvattend de ziel tot zich neemt. (..) Tot ten slotte het hoogste vermogen van de ziel dat aan alle dingen ontheven is en met het vergankelijke niets meer gemeen heeft, niet minder dan God zelf in zijn ganse wezen, in zich opneemt.”

Ook zijn interpretatie van een van de sleutelzinnen uit de Bergrede baseert hij op sprekende metaforen: <Zalig zijn de armen van geest>. “Dat wil zeggen: zoals het oog arm en ledig is aan alle kleur en juist daardoor zo ontvankelijk ervoor, zo is ook, wie arm van en aan geest is, ontvankelijk voor alle geest. God nu is geest. En de vrucht van de geest is liefde, vrede en vreugde. Het pure arm - zijn, het absolute niets – eigens bezitten, het volstrekt ledig zijn verandert ten enenmale de aard. Een luchtledige ruimte doet water opstijgen. Zo is het ook met u: wilt ge volle vertroosting en vreugde vinden in God, zie dan toe dat ge u losmaakt en ontledigt van het geschapene en zijn vertroostingen.”

Ideaalbeeld Marta

Het ideaalbeeld voor de in God vrij geworden mens is bij Eckhart - afwijkend van de gangbare Bijbeluitleg -  niet de contemplatieve Maria maar de “doener” Marta (Lucas 10-41-42). Marta immers, aldus Eckhart, heeft in haar alledaagse bestaan – verenigd met God - die spontaneïteit van handelen en zijn gevonden die voortkomt uit gerijpte levenservaring, daad en oefening. Zij staat tegenover de ontvangende passiviteit van Maria. Meester Eckhart: “Maar nu willen bepaalde lieden zelfs zover komen dat zij leeg worden van de werken. Maar daarop zeg ik: dat kan helemaal niet! Pas vanaf het tijdstip waarop de discipelen de Heilige Geest ontvingen, zijn zij begonnen de deugden te beoefenen. Dus: toen Maria aan de voeten van onze Heer zat, leerde zij nog, want toen pas was zij als leerlinge aangenomen en leerde ze te leven. Maar later, toen Christus naar de hemel was opgevaren en zij de Heilige Geest ontvangen had, pas toen begon zij te dienen. Zij stak het meer over en predikte en leerde, en werd een dienares van de discipelen.”

God bestaat niet, God is

Eckharts uitspraak: “God bestaat niet, God is”, doet in zijn dagen veel stof opwaaien. Hij bedoelt te zeggen dat God niet met de menselijke maat van deze wereld valt te meten en boven alles uitgaat. Ook deze visie is voor de kerk van zijn dagen absoluut onaanvaardbaar. De pauselijke banvloek die Eckhart bij leven al jaren lang boven het hoofd hangt, wordt pas uitgesproken in 1329, een jaar na zijn dood. Sindsdien is Eckhart niet meer weg te denken uit de galerij van de grote, autonome geesten.
Wilt u meer lezen en weten over Eckhart, dan kunt U via de  Rozekruispers het boek bestellen ‘Meester Eckeharts weg tot Kosmisch Bewustzijn´ van K. O. Schmidt.