De Italiaanse filosoof Giordano Bruno (1548 – 1600) doorbrak de middeleeuwse idee dat de wereld besloten zou liggen binnen kristallen sterren en dat de zon het middelpunt was van het eindige universum. Zijn leven was een grote poging om het grenzeloze heelal (macrokosmos) en de mens daarin – microkosmos of minitum mundi - als één levend organisme te beschrijven.

Bruno zag het universum als oneindig, dynamisch, één en eeuwig. God, de oplossing van alle tegenstellingen, is volgens hem het alles bezielende beginsel van de wereld. In de visie van Bruno leeft het lichaam in en door de ziel, de ziel in de geest en de geest in God. Bij het ontwikkelen van deze gedachten liet hij zich sterk inspireren door de hermetische wijsbegeerte.
Hij zette een streep door de katholieke dogmatiek als zouden de sterren de grens van het heelal vormen. Voortbordurend op zijn idee van de oneindigheid van het heelal, opperde hij dat er meer sterren- en zonnestelsels zouden bestaan en dat er op andere planeten levende wezens zouden zijn. Met deze opvattingen was hij zijn tijd eeuwen vooruit.

Filosofie en wetenschap gescheiden van theologie.

Bruno begon zijn arbeidzaam leven als dominicaner monnik. Hij werd al gauw gewantrouwd toen hij weigerde om katholieke heiligenbeeldjes in zijn cel te plaatsen. Hij ontvluchtte het klooster en begon een zwervend bestaan als leraar – filosoof, door heel Europa. Zijn verdere leven werd hij vrijwel permanent vervolgd door zijn vroegere ordegenoten. Niet alleen zijn revolutionaire opvattingen speelden daarbij een rol. Ook zijn in geschriften steeds herhaalde standpunt dat filosofie en wetenschap definitief gescheiden dienen te worden van theologie, wekte wrevel. De kerk had daardoor niet langer het oppergezag in bijvoorbeeld de kennis van de kosmos en de plaats van de mens daarin.
Bruno’s inquisiteurs hadden maar één antwoord op diens baanbrekende ideeën: de brandstapel! Tijdens een proces van zeven jaar konden ze hem niet op andere gedachten brengen. Op 17 februari 1600 stierf Bruno in Rome. Pas de laatste jaren is er een sterk herlevende belangstelling voor hem.

Citaat: “Alle dingen in het universum zijn in overeenstemming met elkaar. Het is geen materie, want het heeft geen gestalte en kan die ook niet krijgen, het is niet begrensd, noch te begrenzen.”

Meer lezen over Bruno? Zie Rozekruispers – symposiumreeks deel 6 – “Bruno, een komeet raasde over Europa”