Johannes Tauler: “Waar het schepsel eindigt begint God”

“Ik zal je de kortste en meest eenvoudige weg vertellen: keer in het diepst van je ziel en beproef wat je het meeste hindert, wat je het meest van je doel afhoudt: richt daarop je blik. Gooi die steen in het diepst van de Rijn. Doe je dat niet, dan kun je net zo goed tot aan het einde van de wereld lopen en al het mogelijke doen, het helpt je geen zier. Het mes dat het vlees van het bot scheidt heet: sterven naar de eigen wil en naar het verlangen voor het eigene. Veel mensen doden de natuur maar laten de gebreken leven. Dat wordt nooit wat.” Zo compromisloos is Johannes Tauler voor de oprechte zoeker. Klaar en helder schuift deze Rijnlandse mysticus ieder bezwaar opzij dat de sterfelijke mens kan aandragen om de weg naar het innerlijk nog een tijdje uit te stellen.

De uit een gegoede Straatburgse familie stammende Tauler (1300 – 1361), die samen met de “Godsvrienden” Meester Eckhart, Heinrich Seuse en Jan van Ruusbroec gezichtsbepalend is voor de middeleeuwse Rijnlandse mystiek, is aanvankelijk een tamelijk kleurloze dominicaan. Regelmatige ontmoetingen met de in zijn tijd vermaarde “Gottesfreund vom Oberland”, wiens ware identiteit ook nu nog in nevelen gehuld gaat, brengen hem echter tot innerlijk schouwen en tot de innerlijke weg naar God. Hij verwoordt zijn ervaringen in ongekunstelde, aanschouwelijke taal, die menselijk en praktisch tegelijk is en die grote groepen van gelovigen aanspreekt.

In zijn twintig bewaard gebleven preken spreekt Tauler over een leven in overgave en evenwichtige onthechtheid, en over het innigste en tederste verlangen van het hart. Hij ziet dat als een loslaten van de egocentrische natuur van de mens – een loslaten dat mogelijk is omwille van de geest. Zo schept de sterfelijke mens volgens Tauler ruimte om God in hem te laten werken:

Heb je je losgemaakt van al het geschapene dan wordt je ingefluisterd Gods oneindigheid.
In navolging van Eckhart brengt hij dit proces bondig, in een bijna – aforisme onder woorden: “Waar het schepsel eindigt, daar begint God.”

Niet wat ik wil maar wat Gij wilt. Lees meer...
Meer over Tauler? Peter Huijs: “Taulers Weg naar binnen, bloemlezing uit de preken van Johannes Tauler 1300 - 1361”, Rozekruispers Haarlem 2005