In de gnostieke of Universele Leer worden geregeld begrippen gebruikt die nog vrij onbekend zijn in het dagelijks spraakgebruik. Daarom volgt een uitleg over de belangrijkste begrippen.

Het geestvonkatoom

Het hart neemt in alle religies een belangrijke plaats in. Het huisvest het geestvonkatoom of de roos. Dit is het 'slapende' bewustzijn van de goddelijke 'staat-van-zijn' van de oorspronkelijke mens, de mens die wij eens waren. Het is het aanrakingspunt bij uitstek voor goddelijke krachten. Als de gnosis of goddelijke kracht de mens in het geestvonkatoom aanraakt, wordt dit bewustzijn geactiveerd en verder ontwikkeld. De groei van de nieuwe mens kan dan beginnen.

Twee natuurorden

Zoals iedere gnostieke stroming onderscheidt de Internationale School van het Gouden Rozenkruis twee natuurorden, of levensvelden. Allereerst is daar de ons bekende natuurorde. Dit is een leerschool, een tijdelijke verblijfplaats, waar in de loop van vele incarnaties ervaringen worden opgedaan. Zo wordt de mens ervaringsvol en kan hij tot zelfkennis komen. In dit eerste levensveld kunnen wij twee toestanden onderscheiden: dat wat 'leven' en dat wat 'hiernamaals' wordt genoemd. Samen vormen zij de 'dialectiek', de wereld van tegenstellingen, de plaats waar het rad van geboorte en dood onophoudelijk blijft wentelen.

De tweede natuurorde is het oorspronkelijke en onvergankelijke goddelijke levensveld. De mens was ooit een goddelijk wezen; hij is echter uit dit levensveld 'gevallen'. De Internationale School van het Gouden Rozenkruis wijst de mens op de mogelijkheid tot terugkeer naar het goddelijke, oorspronkelijke levensveld. Hiertoe is het noodzakelijk dat de mens opnieuw 'geboren wordt uit water en geest', zoals het in de bijbel staat. Dit proces wordt transfiguratie genoemd.

Transfiguratie

Het begrip transfiguratie hangt samen met twee elementen die in de mens aanwezig zijn: het eerder besproken geestvonkatoom én de menselijke persoonlijkheid. De werkzaamheid van het centrale geestvonkatoom maakt zich kenbaar als een onbestemd verlangen. Gaat de persoonlijkheid, de ik-mens, zich voegen naar dit verlangen in het hart, dan neemt de werkzaamheid van het geestvonkatoom toe. Geleid door de kracht van de Gnosis verglijdt het bewustzijnszwaartepunt naar het geestelijke centrum van zijn wezen. Dit resulteert in persoonlijkheidsverwisseling: de bedoelde transfiguratie waarin de nieuwe godbedoelde mens de plaats van de oude mens inneemt.

Zelfovergave

Door zelfovergave wordt de persoonlijkheid gevoelig voor de impulsen van het geestvonkatoom. Het is het bijbelse "Heer, niet mijn wil, doch uw Wil geschiede". Deze zelfovergave van de persoonlijkheid treffen wij ook aan in de Oosterse literatuur, zoals in de Tao Teh King van Lao Tse. Lao Tse spreekt hier over 'woe-wei', het niet-doen, het niet-zijn. In de Middeleeuwen waren het de Katharen die de zelfovergave praktiseerden. Zij noemden dat het 'endura'.

De betekenis van Gnosis

Het woord Gnosis stamt uit het Grieks en betekent erkennen, inzicht of kennis. De Internationale School van het Gouden Rozenkruis is een gnostieke school. Zij ziet de Gnosis niet als kennis in intellectuele zin, maar als een geopenbaard weten. Het is de wijsheid van het hart, een innerlijk weten, dat ontspruit aan de meest wezenlijke kern van de mens: het geestvonkatoom ofwel de roos in het hart.

Gnosis is zeer dynamisch. Het is de goddelijke liefdekracht. Deze universele liefdekracht is een levende realiteit. Wanneer de persoonlijkheid van de mens terugtreedt in het voordeel van het geestvonkatoom, kan de gnosis zich vrij in de mens ontwikkelen, vanuit het geestvonkatoom.